Wat female-centered care concreet betekent

Wanneer we vandaag naar de cijfers rond vrouwenwelzijn kijken, zien we een pijnlijke realiteit: de meeste vrouwen ervaren maandelijks pijn of hebben last van hun cyclus.

De lijst aan onderzoeken die dit aantonen is lang en groeit elke dag, door de toenemende interesse vanuit het wetenschappelijke veld in vrouwelijk welzijn. Om een accuraat beeld te schetsen, deel ik hier drie cijfers die de grote lijnen van het vrouwelijke levenstraject volgen:

• 50 tot 90% van de vrouwen ervaart menstruatiepijn (o.a. WHO; ACOG; Zonderland et al., 2018).
  
  

• Ongeveer 17% van de vrouwen rapporteert een postpartumdepressie (DSM-5; O’Hara & McCabe, 2013; WHO). Tegelijk blijft het rapporteren hiervan een zeer gevoelige en tedere aangelegenheid: veel vrouwen doen dit niet uit angst om gelabeld te worden als ‘slechte moeder’, zo luidt het werkveld.
  
  

• Ongeveer 70 tot 80% van de vrouwen ervaart opvliegers tijdens de menopauzale overgang (o.a. European Menopause and Andropause Society (EMAS); Hunter & Rendall, 2007; Freeman & Sherif, 2007).

Deze cijfers tonen aan dat er dringend aandacht nodig is voor betere zorg. Maar in een land als België, waar kwalitatieve medische zorg toegankelijk is en vrouwen ondersteund worden door huisartsen en gynaecologen, ligt het probleem niet bij een gebrek aan toegang tot zorg of bij een tekort aan goodwill binnen de medische sector.

Het probleem zit ergens anders.

Vanuit de holistische sector wordt als medeoorzaak benoemd dat er binnen bestaande zorgkaders te weinig inzicht en ruimte is voor de fysiologie van het vrouwelijke lichaam. Met fysiologie bedoel ik hoe het vrouwelijke lichaam werkt, reageert en zich aanpast — onder invloed van hormonen, zenuwstelsel en cyclus — en hoe dit doorheen de verschillende levensfasen verandert.

Female-centered care is een manier om vrouwen te ondersteunen in hun welzijn die expliciet vertrekt vanuit die fysiologie. Concreet betekent dit: vrouwen preventief ondersteunen in een levensstijl die afgestemd is op hun lichamelijke realiteit, en waar nodig passende nazorg bieden. Niet als alternatief of tegenreactie op de medische sector, maar als een noodzakelijke aanvulling — één die vrouwen beter ondersteunt én tegelijk een overbevraagde zorgsector kan helpen ontlasten.

Female-centered care is onze bijdrage om holistische zorg op een duidelijke, heldere en methodische manier te positioneren. Holistische zorg is niet nieuw — haar plaats binnen onze huidige zorgstructuren wel. Dat brengt vrijheid en creativiteit met zich mee, maar ook duidelijke valkuilen.

Eén van de grootste valkuilen is een gebrek aan afbakening en gemeenschappelijke kaders, waardoor de sector maatschappelijk nog vaak wordt bekeken door een lens van vaagheid of mysterie. In sommige contexten krijgt dat zelfs het label “woo-woo”. Dat is geen detail, maar een structureel probleem dat samenwerking met andere zorgspelers bemoeilijkt — en zo de zorg voor vrouwen in Vlaanderen versnipperd houdt.

Binnen wat vandaag ‘holistisch’ wordt genoemd, bestaan grote verschillen in aanpak, methodiek en onderbouwing. Hands-on lichaamsgericht werk, zoals massage, vraagt een totaal andere kennisbasis en verantwoordelijkheid dan bijvoorbeeld een energetische of intentionele benadering. Toch vallen deze praktijken in het publieke debat vaak onder dezelfde noemer van ‘alternatieve gezondheid’.

Die versnippering zorgt voor onduidelijkheid en maakt transparante samenwerking met medische spelers moeilijk. Een gynaecoloog of huisarts is vaak bereid om patiënten door te verwijzen voor preventieve ondersteuning of psychosomatische nazorg — op voorwaarde dat hij of zij weet waarvoor, wanneer en op basis van welk kwaliteitskader die doorverwijzing gebeurt. Wanneer alles uitsluitend op intuïtie gebeurt, ontbreekt dat vertrouwen.

Intuïtief werken is één van de grote troeven van de holistische sector. Tegelijk schuilt daar ook haar grootste valkuil. Wanneer technieken uitsluitend intuïtief worden toegepast, zonder duidelijke methodiek, onderbouwing of afbakening, wordt het onmogelijk om helder te zien wat werkt, waarom het werkt en onder welke omstandigheden samenwerking met medische partners zinvol is.

Dat het anders kan, zien we vandaag al. Doorverwijzing naar yoga of breathwork als ondersteunende holistische methoden wordt door verschillende huisartsen en andere medische professionals al toegepast. Het toont dat samenwerking mogelijk is wanneer er duidelijkheid bestaat over techniek, doel en grenzen.

Female-centered care wil precies daar verder op bouwen: door holistische zorg voor vrouwen te verankeren in duidelijke methodieken, inhoudelijke onderbouwing en een gedeelde taal. Niet om intuïtie weg te nemen, maar om haar overdraagbaar, toetsbaar en samenwerkbaar te maken.

Zo ontstaat een zorgkader waarin:

• vrouwen gerichter ondersteund worden,

• holistische professionals duidelijker kunnen werken,

• en samenwerking met de medische sector gebaseerd is op vertrouwen en helderheid.

Female-centered care is geen containerbegrip, maar een structureel zorgkader dat preciesheid brengt waar die vandaag ontbreekt — in dienst van vrouwen, en in dialoog met het zorglandschap waarin zij leven.