Waarom Womb Cupping ondersteuning kan bieden bij infertiliteit

Ongeveer 1 op de 6 koppels in België krijgt te maken met subfertiliteit, dat wil zeggen moeilijkheden om zwanger te worden na een jaar proberen. (Kinderwens.be)

De reguliere ondersteuning die deze koppels ontvangen, gaat vaak meteen naar het medische traject, met technologieën zoals IVF als voorgestelde oplossing.

Hier, bij het WAV-netwerk, willen wij een aanvulling bieden op dit traject, omdat de stap van een diagnose van "infertiliteit" naar de (soms koude) medische wereld snel gezet kan zijn, terwijl de baarmoeder soms (eerst) een zachter, trager pad wil bewandelen. In veel gevallen hebben vrouwen en koppels er baat bij om naast de medische ondersteuning ook holistische aanvullingen te doen die meer focussen op ontspanning, zenuwstelselregulatie en warmte.

In dit artikel neem ik je mee in een oude-nieuwe holistische techniek waarbij onderzoek aantoont dat het ondersteuning kan bieden als je zwanger wil worden. Dit artikel is geschreven voor vrouwen met een diagnose van infertiliteit, of die moeilijk zwanger worden en op zoek zijn naar (andere) ondersteuning. En dit artikel is ook geschreven voor de holistische professional (in spé) die vrouwen in deze uitdagende levensfase willen ondersteunen met tragere en zachtere vormen van zorg. 

Wanneer een koppel langer dan twaalf maanden probeert zwanger te worden zonder succes, kan een dokter of gynaecoloog de diagnose "infertiliteit" stellen. Dit wordt verder onderverdeeld in primaire infertiliteit (bij een eerste zwangerschap) of secundaire infertiliteit (wanneer er al een kindje is, maar een volgende zwangerschap uitblijft). Die medische diagnose is belangrijk. Ze helpt om een traject op te starten, mogelijke oorzaken te onderzoeken en, waar nodig, medische ondersteuning aan te bieden. Tegelijk merken wij, in het WAV netwerk, dat het woord "infertiliteit" voor veel vrouwen en koppels bijzonder zwaar binnenkomt wanneer ze vervolgens op zoek gaan naar aanvullende holistische zorg. Daarom raad ik binnen WAV aan om de diagnose niet als identiteit of anker te gebruiken. Woorden doen ertoe. "Infertiliteit" klinkt voor veel vrouwen bijna als een levenslang vonnis, terwijl dat niet de effectieve betekenis ervan is. In het netwerk spreken we daarom liever over een fertiliteitstraject, een langdurige kinderwens of een uitdagend fertiliteitstraject.

Vooral het woord "traject" spreekt mij aan. Het maakt meteen duidelijk dat we op reis zijn. Een traject bestaat uit verschillende etappes. Het laat ruimte voor de ups en downs, zonder dat die meteen problematisch hoeven te zijn. Er zit beweging in. En dat past volgens mij ook veel beter bij de natuur van de baarmoeder. Ons cyclisch orgaan is niet rechtlijnig of definitief. Elke maand bouwt het opnieuw op en laat het weer los. Dat cyclische willen wij eerst erkennen, voor we spreken over ondersteuning.

Binnen het meer spiritueel-holistische veld hoor je soms uitspraken zoals "je baarmoeder is geblokkeerd", "je vrouwelijke energie stroomt niet" of "er zit een energetische vruchtbaarheidsblokkade in jou". Van die taal distantiëren wij ons bewust. Waarom? Omdat woorden ertoe doen.

Wanneer een vrouw al maanden of jaren probeert zwanger te worden, meerdere miskramen heeft doorgemaakt of midden in een IVF-traject zit, draagt ze vaak al veel schuld, verdriet en onzekerheid met zich mee. Als een holistische welzijnswerker dan zo’n uitspraken doet, dan bevestigen we niet alleen haar teleurstelling in haar vrouw-zijn, maar suggereren we ook dat wij weten waarom haar lichaam doet wat het doet. De nuchtere waarheid is echter dat wij dat niet weten.

Het idee dat een energetische blokkade de oorzaak is van moeilijke zwangerschappen is vandaag niet onderbouwd. De realiteit is dat vruchtbaarheid ontzettend complex is. Ze wordt beïnvloed door hormonale processen, anatomie, ontstekingen, genetica, leeftijd, stress, slaap, voeding, partnerfactoren, leefomgeving en nog veel meer. Zelfs fertiliteitsspecialisten weten, ondanks uitgebreide onderzoeken, vaak niet exact waarom een zwangerschap uitblijft. Als holistische professional vind ik het belangrijk om daar respect voor te hebben. Mijn haar komt dan ook een beetje recht te staan van het spirituele ego dat soms circuleert in onze sector. Het idee dat we vanuit onze intuïtie een diagnose kunnen stellen over iemands vrouwelijke energie of baarmoeder, zonder nog maar één onderzoek uitgevoerd te hebben, vind ik niet professioneel. Als holistische professionals werken wij met observaties en ondersteuning, niet met diagnoses. Bovendien kunnen zulke uitspraken bijdragen aan de emotionele last die een vrouw of koppel al met zich meedraagt. Vaak zonder die intentie, maar tussen intentie en effect zit integriteit. Professionele holistische zorg met integriteit bieden is binnen het WAV-netwerk leidend. 

Wij vertrekken vanuit de wetenschap dat vruchtbaarheid een complex samenspel is van verschillende systemen in het lichaam én de levensstijl. Geen enkel orgaan werkt op zichzelf. Het zenuwstelsel, het spijsverteringsstelsel, het musculoskeletale systeem, het fasciale systeem en het endocriene stelsel beïnvloeden elkaar voortdurend. Ook ontstekingsprocessen, rust en herstel, de kwaliteit van fascia en ligamenten en de opname en afvoer van voedings- en afvalstoffen spelen mee in de gezondheid van de baarmoeder. Die lichamelijke processen hangen op hun beurt samen met slaap, stress, voeding en beweging. 

Het zijn inzichten die steeds meer hun weg vinden naar de reguliere gezondheidszorg, maar die tijdens een medisch fertiliteitstraject soms naar de achtergrond verdwijnen. Daar ligt volgens mij net de meerwaarde van de holistische sector. Wij ondersteunen het lichaam als geheel. We observeren de levensstijl, de temperatuur van het lichaam, emoties die zich wel of net niet uiten, en andere factoren die mee invloed kunnen hebben op het welzijn van de vrouw. In veel gevallen worden fertiliteitstrajecten snel medisch. Soms – onbedoeld – koud of hard, omdat er zo'n laserfocus op het doel ligt, dat de vrouw zelf secundair kan worden. Terwijl zachtheid, warmte, rust en werken op het tempo van het lichaam van de aanstaande moeder soms net datgene is waar de vrouw ook nood aan heeft. Daarom geloof ik dat we vrouwen en koppels ook (of eerst) de kans mogen geven om met zachte, trage en niet-invasieve vormen van ondersteuning te onderzoeken wat hun lichaam nodig heeft, voordat we uitsluitend kijken naar intensievere medische oplossingen.

Daarmee garanderen we geen zwangerschap, maar proberen we de omstandigheden waarin het lichaam functioneert zo optimaal mogelijk te ondersteunen. Steeds meer onderzoek suggereert dat dit geen louter ideologische visie is, maar een logisch gevolg van hoe we vandaag naar de complexiteit van vruchtbaarheid kijken. Vanuit die visie kijken wij ook naar Womb Cupping.

Womb Cupping is een vorm van dry cupping waarbij we ons specifiek richten op de baarmoeder- en buikregio. Cupping is een ontzettend oude holistische welzijnstechniek, vooral bekend uit de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM), maar ook in de Arabische wereld zeer bekend en frequent toegepast. Traditioneel wordt cupping gebruikt om de doorbloeding te stimuleren, pijn te verlichten, het metabolisme te bevorderen, inflammatie te verzachten en toxische stoffen te helpen afvoeren door het fasciale systeem en het lymfestelsel te ondersteunen.

Tijdens een cuppingsessie plaats je glazen cups op de huid en trek je die licht vacuüm. Soms laat je deze gedurende een tiental minuten op specifieke plaatsen van het lichaam staan. De Womb Cupping-techniek waar wij mee werken, richt zich echter vooral op glijdende massages met de cups, wat een zachtere ervaring geeft. Het kan zeer ontspannend aanvoelen. Wij merken dat vrouwen die zo'n zachte, glijdende cupmassage op hun buik en onderrug krijgen, spontaan een diepe zucht slaken. Alsof de extra trekkracht van de cups spanning wegneemt die hun lichaam al een hele tijd vasthoudt.

Ik koos ervoor om Womb Cupping-therapie toe te voegen aan het opleidingsaanbod van WAV omdat het perfect past binnen onze visie van relatief simpele, makkelijk toepasbare én onderbouwde holistische technieken. Alhoewel het wetenschappelijk onderzoek naar cupping in functie van vrouwenwelzijn nog jong is, verschijnen er steeds meer publicaties die aantonen dat dit wel eens een heel belangrijke tool kan worden in het arsenaal van vrouwen die op een rustige manier voor hun lichaam, cyclisch welzijn en fertiliteit willen zorgen.

In de Traditionele Chinese Geneeskunde en andere traditionele geneeswijzen wordt cupping al eeuwenlang ingezet ter ondersteuning van vruchtbaarheid. Dat alleen is voor mij geen bewijs, maar wel een interessante uitnodiging om te onderzoeken waarom deze techniek al zo lang wordt toegepast. Gelukkig hoeven we vandaag niet alleen op traditie te vertrouwen. De afgelopen jaren verschijnen steeds meer wetenschappelijke publicaties die suggereren dat cupping een ondersteunende rol kan spelen binnen fertiliteitstrajecten.

Waarom en hoe cupping specifiek de fertiliteit ondersteunt, is vandaag nog niet volledig helder. Er is nog niet genoeg data om hard te zeggen: als je cupt, dan gebeurt x, y en z, en daardoor worden vrouwen makkelijker zwanger. Wat er wel al is, zijn een aantal interessante studies met veelbelovende resultaten.

• In een Palestijnse studie gebruikten 24 vrouwen cuppingtherapie om onvruchtbaarheid te behandelen. Achttien van die vierentwintig vrouwen werden zwanger na twee tot drie cuppingsessies (Alshawish et al., 2021).
  
  

• In een studie uit Saudi-Arabië gebruikten 59 vrouwen cuppingtherapie om infertiliteit te behandelen. Ongeveer de helft van die vrouwen had primaire infertiliteit, terwijl de andere helft secundaire infertiliteit ervaarde. Na de cuppingbehandeling werd bij twaalf vrouwen een positieve zwangerschap vastgesteld (Padmaningtyas et al., 2024).

Over het algemeen weten we ook dat stressreductieprogramma's ontzettend ondersteunend kunnen zijn bij vrouwen in fertiliteitstrajecten, ook tijdens IVF. Womb Cupping is van nature een stressreducerende techniek, omdat een behandeling via de buik ook het zenuwstelsel mee helpt ontspannen. Hoe dit rechtstreeks kan leiden tot positieve zwangerschappen kunnen we vandaag nog niet hard zeggen.

Tegelijk moeten we volgens mij ook niet te bescheiden zijn. De slaagkans van IVF in België ligt op ongeveer 33,8 tot 35% per volledige cyclus (UZ Leuven). In de twee hierboven benoemde cuppingstudies zien we zwangerschapspercentages van respectievelijk 75% en ongeveer 20%. Dat betekent niet dat Womb Cupping beter is dan IVF. Het betekent ook niet dat het slechter is. Het toont vooral aan dat deze techniek verdere, kwalitatieve onderzoeken verdient en dat de collectieve scepsis tegenover holistische welzijnstechnieken misschien wel onterecht is. Het cynisme dat we vandaag vanuit de reguliere zorg vaak zien tegenover holistische, aanvullende technieken, zou wel eens minder te maken kunnen hebben met de kwaliteit van de techniek, en meer met de beperkte hoeveelheid onderzoek die er tot vandaag naar gevoerd werd. 

In elk geval geloven we bij WAV dat we niet hoeven te wachten tot deze technieken van bovenaf worden aanbevolen. Vrouwen kunnen deze veilige vorm van aanvullende zorg vandaag al van onderuit toevoegen aan hun zorgwaaier. 

Natuurlijk willen we voorzichtig blijven in het aanbevelen van technieken die voor de gemiddelde persoon onbekend zijn. Ik streef ernaar helder te delen wat ze zijn en wat ze kunnen betekenen, maar wil steeds die nuance behouden. De studies die de impact van Womb Cupping op vruchtbaarheid meten, zijn momenteel nog klein en vragen verdere verdieping.

En tegelijkertijd denk ik ook aan de vrouw in mijn praktijk. De vrouw die moe is van jarenlang proberen, die vaak al veel kinderen heeft moeten afstaan en bang is om opnieuw een cyclus te doorlopen waarvan de slaagkans beperkt is. Ik denk aan haar buik die koud aanvoelt. Aan de harde woorden van zelfhaat of teleurstelling die ze zichzelf verwijt. En ik denk aan die diepe zucht wanneer ze op mijn tafel ligt en haar lichaam eindelijk wat spanning loslaat.

Ik denk ook aan de woorden van Julie Jerumanis, een vroedvrouw uit het WAV-netwerk die baarmoedermassage en Womb Cupping specifiek inzet bij vrouwen in fertiliteitstrajecten. Zij deelt hoe sommige vrouwen in haar praktijk voor het eerst in jaren opnieuw een moment nemen om zacht te verbinden met zichzelf. Dat is vooral het doel van holistische zorg. Of het nu Womb Cupping, baarmoedermassage of sensuele yoga is. Allen helpen ze vrouwen ruimte bieden waar ze die lange uitademhaling mogen maken.

Wat de medische fertiliteitstrajecten en de holistische ondersteuning gemeen hebben, is dat ze allebei hetzelfde doel nastreven: vrouwen helpen om een positieve, veilige en gelukkige zwangerschap – en later ook het moederschap – te ervaren. Om daar te geraken, geloof ik dat beide werelden elkaar niet hoeven tegen te werken, maar elkaar juist kunnen versterken. In mijn observatie hebben de tools die beide sectoren aanbieden evenveel bestaansrecht. Ze dragen elk op hun eigen manier bij aan hetzelfde doel en kunnen gerust naast elkaar worden ingezet wanneer een vrouw daar bewust voor kiest.

In Service of Female-Centered Care,

Sarah Dous