Waarom baarmoedermassage ondersteuning kan bieden bij endometriose en verklevingen

Maart is Endometriose Awareness Month, een belangrijke maand voor velen. 1 op de 10 vrouwen in de vruchtbare leeftijd krijgt te maken met endometriose. (Rush G., et al. 2019)

Met Womb Awakening Vlaanderen komen we elke week in contact met vrouwen die een vorm van endo hebben, omdat de baarmoedermassagetechnieken deze vrouwen kunnen helpen. Afgestudeerde baarmoedermassagefacilitatoren die vrouwen met endo ondersteunen merken positieve effecten op in de vermindering van spanning en pijn in de buikregio. Daarnaast merken ze ook positieve effecten op bij de innerlijke relatie die de vrouw ervaart met haar vrouwelijke lichaam, wat soms uitdagend kan zijn als de endo gepaard gaat met pijn en uitputting.

Daarom vond ik het belangrijk om deze maand extra aandacht te besteden aan waarom baarmoedermassage precies ondersteuning kan bieden bij endometriose. In dit artikel neem ik je daar graag in detail in mee.

Je zal een korte intro krijgen in wat endo is en wat de conventionele manier van behandelen is. En je zal leren hoe verklevingen mee aan de oorzaak liggen van de pijn die vrouwen ervaren, en hoe de baarmoedermassage daar precies op inwerkt. Dit artikel is zowel voor de vrouw met endo als voor de holistische professional die haar wil ondersteunen.

Endometriose is een ziekte waarbij cellen die op endometrium (baarmoederslijmvlies) lijken, op andere plaatsen groeien dan in de baarmoeder. Meestal groeien ze rond de baarmoeder, maar ze kunnen ook op de darmen en zelfs op de longen groeien - hoewel dit zeldzaam is. De oorzaak van endometriose blijft onbekend, en ook is er conventioneel nog geen genezing (Horne. A., Pearson. C., 2018).

De meest voorkomende vormen zijn endometriose, adenomyose en chocoladecysten.

• Endometriose is wanneer het endometrium-achtige weefsel buiten de baarmoeder groeit (en eventueel op andere organen en in de buikregio).

• Adenomyose is wanneer het endometrium-achtige weefsel in de spierwand van de baarmoeder zelf groeit.

• Chocoladecysten, ofwel ovariële endometriomen, zijn met bloed gevulde holtes in de eierstok die ontstaan doordat het endometrium-achtige weefsel maandelijks bloedt, maar waarbij het bloed nergens heen kan. Daarom is het bruin van kleur.
  (Endometriose Stichting)

Dat het lang duurt voordat vrouwen hun officiële endometriosediagnose krijgen laten we voor nu even buiten dit artikel. (Belangrijk als het is, gaan we nu vooral focussen op de effecten van littekenweefsel.)

De conventionele manier van endometriose behandelen focust vooral op symptoombestrijding, omdat er momenteel nog niet genoeg kennis is en er nog geen echte genezing bestaat.

De drie manieren waarop vrouwen doorgaans behandeld worden zijn:

1 • Farmaceutische ondersteuning

2 • Chirurgische ondersteuning

3• Psychologische ondersteuning
(Snyder, S.R., 2020)

De conventionele manieren om vrouwen met endometriose te ondersteunen zijn niet genoeg. De drie meest voorkomende vormen van ondersteuning zijn vaak pleisters op een open wonde. Zelfs na een hysterectomie kunnen endometriosehaarden nog terugkomen, dus ook daar is dit niet de end-all-be-all oplossing waarvoor de medische sector zichzelf vaak profileert.

Vrouwen die leven met endo zijn op zoek naar andere – en betere – oplossingen voor hun conditie. Dit kunnen we zien aan het feit dat onder vrouwen met endometriose de zoektocht naar zelfhulpliteratuur en holistische ondersteuning hoog is (Snyder, S.R., 2020).

En alhoewel ik nooit iemand beloof dat ik ze zal genezen met mijn massagetechnieken – want hier doen we niet aan guru-holisme – kan ik wel aantonen waarom holistische technieken zoals baarmoedermassage serieuzer genomen mogen worden binnen het behandelplan van een endo-patiënt.

Endometriose is een aandoening die in verschillende stadia voorkomt. Hoe verder de ziekte evolueert, hoe groter de kans dat er verklevingen ontstaan in de buik- en bekkenregio.

Verklevingen zijn banden van littekenweefsel die zich vormen wanneer weefsel beschadigd raakt en het lichaam probeert te herstellen. Normaal gezien stopt dit herstelproces zodra de wond genezen is. Soms blijft het littekenweefsel echter doorgroeien, waardoor structuren die normaal los van elkaar bewegen aan elkaar kunnen vastkleven.

Bij endometriose gebeurt dit doordat endometriumachtig weefsel buiten de baarmoeder reageert op de hormonale veranderingen van de cyclus en lokaal ontstekingsreacties kan veroorzaken.

Wanneer het lichaam deze ontstekingsprocessen probeert te herstellen, kan er littekenweefsel ontstaan. Na verloop van tijd kunnen deze littekenstructuren organen met elkaar verbinden, bijvoorbeeld de eierstokken met de baarmoeder, de baarmoeder met de darm, of delen van het buikvlies met elkaar.

Deze verklevingen kunnen de natuurlijke beweeglijkheid van de organen in het bekken beperken. Daardoor kunnen spanning, pijn en trekkende sensaties ontstaan, vooral tijdens de menstruatiecyclus, bij beweging van de organen of tijdens seksuele gemeenschap (Giudice & Kao, 2004; Zondervan et al., 2020).

Baarmoedermassage is een zachte, externe massage van de buik, het bekken en de onderrug van de vrouw. Via deze techniek masseren we rustig op de buikregio. Dit kan helpen om spanning in het weefsel te verminderen en de beweeglijkheid van de organen in het bekkengebied te ondersteunen.

In de revalidatiewereld worden manuele technieken zoals massage en myofasciale therapie al langer gebruikt om littekenweefsel en verklevingen soepeler te maken. Onderzoek toont dat zachte druk en beweging op het weefsel de doorbloeding kan verbeteren en het bindweefsel soepeler kan maken, waardoor spanning rond verklevingen kan verminderen (Stecco et al., 2014; Bove & Chapelle, 2012).

Ook studies rond myofasciale therapie tonen dat het masseren van bindweefsel en fascia kan helpen om de beweeglijkheid van het weefsel te verbeteren en pijn te verminderen wanneer er verklevingen aanwezig zijn (Ajimsha et al., 2015).

Deze onderzoeken gaan niet specifiek over baarmoedermassage bij endometriose, maar ze tonen wel dat manuele therapie een rol kan spelen bij het soepeler maken van littekenweefsel en verklevingen, iets wat vaak voorkomt bij vrouwen met endometriose.

Ik ben zelf opgeleid door het Arvigo® Institute voor Maya Abdominal Massage en door verschillende pelvic health workers die werken in de lijn van Tami Lynn Kent. Klinische fysiotherapeuten en bodyworkers met samen tientallen jaren ervaring in het begeleiden van vrouwen met buik- en bekkenklachten. Binnen deze stromingen wordt op basis van klinische observaties vaak gezien dat regelmatige buikmassage positieve kan hebben op spanning, comfort, lichaamsbewustzijn en verklevingen kunnen oplossen. Ik schrijf dat bewust voorzichtig, want mijn leerkrachten zouden zonder aarzelen zeggen dat het helpt en herstelt.

Ook binnen Womb Awakening Vlaanderen hoor en zie ik veel positieve reacties van afgestudeerde baarmoedermassagefacilitatoren. In mijn eigen praktijk merk ik eveneens dat vrouwen met endo ondersteuning ervaren van baarmoedermassage. Tegelijk is dit niet unaniem, dus om harde causale stellingen te maken – zoals sommige van mijn leerkrachten wel doen – ben ik zelf nog iets voorzichtiger.

Misschien ben ik binnen twintig jaar ook wat feller, wie weet. ;) 

De reden waarom ik ervoor koos om niet enkel zelf vrouwen te masseren, maar ook massaal veel holistische professionals in Nederland en Vlaanderen op te leiden in deze techniek, is omdat de baarmoedermasasgetechniek een tal van voordelen heeft.

Ze is niet invasief. De massage wordt gegeven in een rustige praktijkomgeving en gebeurt op het tempo van de vrouw zelf. Ze is zacht, verzorgend en liefdevol naar een buik die meestal met hardheid wordt aangeraakt. En ze werkt.

De enige voorwaarde is dat de vrouw geen sterke pijnstillers inneemt voor de massage, zodat ze haar pijngrens duidelijk kan aangeven aan de massagefacilitator.

Dit is dus een zachte, pijnvrije verzorgingstechniek die vrouwen kan helpen – ook soms waar de medische sector dat niet kon. Dat zijn serieuze stellingen (en ondertussen is de missie geworden om dit te onderbouwen met data, maar daarover binnen twintig jaar meer ;p).

Voor nu wil ik vooral dit meegeven:

Voor vrouwen die openstaan om deze veilige, externe massagetechniek een kans te geven om te kijken of dit ondersteuning kan bieden in hun traject met endometriose, zijn de baarmoedermassagefacilitatoren van het Womb Awakening Vlaanderen netwerk beschikbaar. Zij zijn opgeleid om vrouwen te begeleiden vanuit een holistische aanvulling op de bestaande zorg.

Hier kan je een facilitator in jouw buurt vinden.

Wil je liever zelf vrouwen masseren en een ondersteuning zijn in hun traject? Dan kan je de baarmoedermassageopleiding hier volgen.

In Service of Female-Centered Care,

Sarah Dous

Voor dit artikel wil ik extra veel dank geven aan Shannyn R. Snyder, Misky M. Sharif en Grace E. Snyder die de paper Need-Based Holistic Treatments for Endometriosis in Women hebben geschreven. Gepubliceerd in de International Journal of Women’s Health Care op 13 maart 2020.